आज माघे संक्रान्ति पर्व « प्रशासन
prasaLogo
१ माघ २०७४, सोमबार

आज माघे संक्रान्ति पर्व


प्रकाशित मिति : 15 January, 2018 7:05 am

काठमाडौं । आज माघे संक्रान्ति पर्व, देशभर स्नान, दानलगायत विभिन्न धार्मिक कार्य गरी मनाईंदैछ ।

सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्ने संक्रान्ति भएकाले माघ १ गतेलाई मकर संक्रान्ति भनिन्छ । आजको दिन घिउ, चाकु, तरुल, तिलको लड्डु, फुलौरा, खिचडीलगायतका परिकार खाने गरिन्छ ।

माघे संक्रान्तिलाई थारू समुदायले विशेष पर्वको रूपमा मनाउँछन् । थारू समुदायले यस पर्वलाई नयाँ वर्ष प्रारम्भ भएको दिनका रूपमा मनाउँछन् । थारू समुदायमा माघे संक्रान्तिलाई माघी भनेर मनाउँछन् । माघ १ गते बिहानै जलाशयमा गई स्नान, पूजा गरी ठूलाबडा कहाँ गएर आशीर्वाद लिने परम्परा थारू समुदायको छ । बेलुका घरमा ठूला मुढा बालेर धुनी जगाउँछन् । धुनीको चारैतिर घरपरिवार र पाहुना बसेर खानपिन गर्छन् ।

थारू समुदायमा आजकै दिन गाउँका मुखिया, महतो, गुरुबा, पूजारी, धामी, झाँक्री, चौकीदार, कमैया, हली, गोठालो, घरायसी काम गर्ने लगाएतका काम आजकै दिन गरिन्छ । माघीका दिन आपसी सहमतिबाट एक वर्षका लागि नेता थारू समुदायमा भल्मान्सा (नेता)को पनि छनोट गरिन्छ । थारू जातिमा यस दिन गरिएको सहमति एक वर्षका लागि अकाट्य हुन्छ । यस प्रथालाई माघी देवानी भनिन्छ ।

आजको दिन कमैयाबाट मुक्त हुने स्वतन्त्र दिवसका रूपमा पनि थारू समुदायमा मनाइन्छ ।

सूर्यले धनु राशीबाट मकर राशीमा प्रवेश गरेको दिन भएकाले यस दिनको नाम मकर संक्रान्ति रहन गएको किम्वदन्ति छ । सूर्यको उदयविन्दु दक्षिणतर्फबाट उत्तरतर्फ सर्ने भएकाले यस दिनबाट उत्तरायण सुरू हुन्छ भन्ने मान्यता छ । उत्तरायणको अवधिमा तुलनात्मक रूपमा दिन लामा हुने र तापक्रममा वृद्धि भई गर्मी मौसमको प्रारम्भ हुने गर्दछ । महाभारत युद्धमा मृत्यु श्ययामा पुगेका भीष्मले इच्छा मृत्युको वरदान पाएअनुसार सूर्य उत्तरायणपछि नै शरीर त्यागेका थिए ।

माघे संक्रान्तिका दिन विशेष गरी तरूल, सखरखन्न, खुँदो, चिउरा, घिउ, चाकु लगायतका विभिन्न परिकारहरू तयार पारेर खाने गरिन्छ ।

आजको दिन दोभानमा गई शुद्ध भई सिधा दान गर्नाले पुण्य प्राप्त भई रोगब्याधिबाट मुक्त भइने जनविश्वास पनि छ । माघेसङ्क्रान्तिलाई थरिथरिका जनजातीले किसिमकिसिमले मनाउने चलन छ, ।

नेवारहरू यस पर्वलाई ‘घ्यूचाकु सँल्हु’ भन्दछन । यस दिन उनीहरू चाकुमा तिल मिसाएर लड्डु बनाई खाने गर्दछन् । आजको दिन उनीहरू गच्छ अनुसारको दान पनि दिन्छन् ।

विहानै उठेर स्नान गरी घरको सम्पूर्ण भाग सरसफाई गर्ने, देवी देवताको पूजा गर्ने, चोखोनितो गरी विभिन्न परिकारहरू तयार पार्दछन् र घरपरिवारका सम्पूर्ण मानिस जम्मा भएर मिठामिठा परिकारको स्वादमा रमाउँदै, घाम ताप्दै एक आपसमा दुःखसुखका गफमा रमाउँदै, भजनकीर्तन गर्दै यस पर्वलाई मनाउने गर्दछन् ।

यस पर्वमा खिचडी खान अनिवार्य भएकाले यसलाई खिचडी पर्व पनि भनिन्छ । यो पर्वमा ब्राह्मण भोजनको पनि व्यवस्था गरिन्छ । ब्राह्मणलाई दान गर्नका लागि तिल तथा सख्खरबाट बनाइएको लड्डुको प्रयोग गरिन्छ ।

यस पर्वमा तिल तथा चिउराको प्रयोग अत्यधिक हुने भएकाले यसलाई तिलवाच्युरा पनि भन्ने चलन छ । यसबाहेक चामल, खिचडीका सामग्रीहरू जस्तै मासको दाल, अरवा चामल, नुन, बेसार, तरकारी, घिउ र दही दान गरिन्छ ।

Tags :
प्रतिक्रिया दिनुहोस