अत्यावश्यक सेवा घोषणामा छुटेको ‘भेटेरिनरी सेवा’ « प्रशासन
Logo १० जेष्ठ २०८१, बिहिबार
   

अत्यावश्यक सेवा घोषणामा छुटेको ‘भेटेरिनरी सेवा’


१२ चैत्र २०७६, बुधबार


कोभिड १९को महामारी सँग जुध्न नेपाल सरकारले लकडाउन गरेकोछ। यस सँगै घोषणा सरकारले अत्यावश्यक सेवाहरू र वस्तुहरू पनि घोषणा गरेको छ । यो घोषणामा जनस्वास्थ्य र देशको अर्थतन्त्र सँग धेरै महत्त्व राख्ने र दैनिक उपभोगको सेवामा अत्यावश्यक भेटेरिनरी सेवा छुटेको छ ।

सरकारले घोषणा गरेको सप्ताहव्यापी लकडाउन अझै लम्बिने अवस्था सृजना भएको खण्डमा पशुपन्छीको सञ्चित आहारा तथा दाना उत्पादन समाप्त हुन गई पशुपन्छी भोकमरीको स्थिति सृजना हुन सक्छ । बजारको उपलब्धताका कारण घनावस्ती वरिपरि नै घेरै व्यवसायीक पशुपन्छी पालन भइरहेको छ ।

पशुपन्छीमा आहार विहार तथा फर्महरूको सरसफाइमा कमी आउने सक्ने सम्भावना साथै पशुस्वास्थ्यकर्मीहरुको उपलव्धाता पनि फार्महरूमा सम्भावना न्यून छ । बदलिँदै गरेको मौसमका कारण यो समय पशुपन्छीमा रोगको सङ्क्रमण बढ्दै जाने समय पनि हो । दाना, अण्डा, मासु, चल्ला लगायतका उत्पादनको वसार पसारमा समेत समस्या आइरहेको छ । किसान आइसोलेसनमा बस्ने कि आफैले पालेका पशुपन्छीको रेखदेख गर्ने वा दुवै चिज एकैपटक गर्न सकिने कि नसकिने भन्ने अन्योलमा रहेका छन् ।

भेटेरिनरी सेवाले जहिले पनि मानव स्वास्थ्यलाई संरक्षण तथा बचाउका लागी कार्य गरिरहेको हुन्छ । विश्वव्यापी रूपमा एकीकृत स्वास्थ्यको अवधारणा विद्यमान छ । स्वस्थ पशु विना स्वस्थ मानव जीवनको परिकल्पना गर्न नसकिने कुरा विश्व पशु स्वास्थ्य सङ्गठन र विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनहरू एकमत देखिन्छन् । छिमेकी राष्ट्र भारत, अमेरिका लगायतका देशहरूमा भेटेरिनरी सेवालाई अत्यावश्यक सेवाको रूपमा घोषणा गरी लकडाउनलाई कार्यान्वयनमा ल्याइरहेका छन् । मानव स्वास्थ्यको संरक्षण गरिरहँदा पशुपन्छीहरूको खानपिन र उपचारमा लापारवाही गरिएको अवस्थामा देशको अर्थतन्त्रमा १२ प्रतिशत योगदान गर्ने पशुपन्छी क्षेत्र भएका कारण क्षति पुग्छ नै यसका साथसाथै मानव र पशु स्वास्थ्यमा समस्या सृजना भई थप महामारी उत्पन्न हुन सक्ने सम्भावना पनि त्यति कै छ। तपसिलका कारण भेटेरिनरी सेवालाई अत्यावश्यक सेवामा राखी मानव र पशु स्वास्थ्य दुवैको सुरक्षा र बचाउ गर्न जरुरी छ ।

पशुको बाँच्न पाउने अधिकार सुनिश्चित गर्न: मानवको वाच्न पाउने अधिकार सँगै पशुहरूले पनि खाने र पिउने, आरामदायी वासस्थान, डर र त्रासबाट मुक्त हुने, दुखाइ तथा रोगको उपचार पाउने अधिकार तिनका न्यूनतम अधिकार भित्र पर्दछन् ।

पशुपन्छीलाई खान र उपचार गर्ने व्यवस्था: उपचारका लागी अत्यावश्यक पशु आौषधि पसलहरू भेटेरीनरी अस्पतालहरू क्लिनिकहरू छाडा चौपाया व्यवस्थापनका लागी सञ्चालनमा रहेका कान्जिघर तथा पशु दान उद्योगहरू सञ्चालनमा लकडाउनका कारण समस्या उत्पन्न भइरहेका छन् । यसका साथै पशु उपचारमा संलग्न पशु स्वास्थ्यकर्मीहरु पनि परिचालन हुन सकिरहेका छैनन् ।

थप महामारी रोकथाम: नेपालमा करिब ९० प्रतिशत जनताको घरमा कुनै न कुनै प्रकारका घरपालुवा जनावर छन् । कत्तिका पशुले समयमैमा उपचार नपाएका कारण मरिरहेका सूचना प्राप्त भइरहेका छन् । व्यवसायीक किसानहरू विशेष गरी कुखुरा, बङ्गुर र माछा लगायतका पशुपन्छीहरू बजारको तयारी दानामा पूर्णरुपमा निर्भर छन् । एकसाताका लागी तोकिएको यो लकडाउन लम्बिने स्थिति सृजना भए सञ्चित आहारा तथा दानाको भण्डारण पनि सकिँदै जानेछ । तिनका लागी आवश्यक दाना तथा कच्चापदार्थहरूको ओसारपसार बन्द हुने र बिरामी हुँदा उपचार गर्ने पशु स्वास्थ्य कर्मी उपलब्ध नहुँदा करोडौँ पशुपन्छीको मृत्यु हुन सक्छ । जस्का कारण सिनो व्यवस्थापनमा समस्या सृजना भई प्रदूषण फैलने र महामारी फैलने सम्भावना रहन सक्छ ।

पशुपन्छी प्रकोपको पूर्व तयारी: नेपालमा वर्ड फ्लु फैलन सक्ने सिजन पनि यही हो । छिमेकी राष्ट्र भारतमा गत महिना देखा परिसकेको छ । यसका साथै अन्य पशु रोग महामारी पनि फैलन सक्ने समस्याहरू यस्तै डिजास्टरमा घेरै सम्भावना रहन्छ । यो अवस्थामा नेपालको भेटेरिनरी सेवालाई चुस्तपारी महामारी नियन्त्रणको पूर्वतयारमा लाग्ने समय हो । यो तयारी पशुपन्छीहरूका लागी मात्र नभै मानव स्वास्थ्य बचाउन पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण रहेको छ ।

अण्डा, मासु, दूध तथा पशुजन्य पदार्थहरूको नियमित आपूर्ति : हाल गरिएका विभिन्न अध्ययन र अनुसन्धानहरूले पशुजन्य प्रोटिनले सबै भन्दा छिटो रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता प्रदान गर्दछ भन्ने निष्कर्ष निकालेका छन् । त्यस कारण पनि पशुजन्य प्रोटिन अण्डा मासु र दूधजन्य उत्पादनको सहज ढुवानीको व्यवस्था अनिवार्य रहेको छ ।

Tags :
प्रतिक्रिया दिनुहोस